Το δίλημμα εγκατάλειψη vs εγκλωβισμός στο ΝΑΤΟ

γράφει ο Βαγγέλης Χωραφάς 

Οι στρατιωτικές συμμαχίες δεν εξαλείφουν το «δίλημμα ασφάλειας» (security dilemma), αλλά το μετατοπίζουν από το επίπεδο της διακρατικής αντιπαλότητας στο επίπεδο εντός της συμμαχίας. Ο Glenn H. Snyder, στην κλασική του εργασία «The Security Dilemma in Alliance Politics» (1984) και στο μεταγενέστερο βιβλίο Alliance Politics, ανέδειξε ότι τα κράτη που συγκροτούν συμμαχίες αντιμετωπίζουν δύο συμμετρικούς αλλά αντίθετους φόβους: τον φόβο εγκατάλειψης (abandonment) και τον φόβο εγκλωβισμού (entrapment).

Στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, το δίλημμα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η συμμαχία λειτουργεί ταυτόχρονα ως μηχανισμός συλλογικής άμυνας, ως φορέας διαμόρφωσης στρατηγικής κουλτούρας και ως πεδίο διαπραγμάτευσης εθνικών συμφερόντων. To άρθρο έχει τρεις στόχους: (α) να συνοψίσει το θεωρητικό πλαίσιο του διλλήματος ασφαλείας, (β) να δείξει πώς αυτό εκδηλώνεται σε διαφορετικά κράτη-μέλη και υποψήφιες χώρες, και (γ) να το εφαρμόσει στην τουρκική συζήτηση, με επίκεντρο την πρόταση του Cem Gürdeniz για αποχώρηση από την ολοκληρωμένη στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ. Διαβάστε τη συνέχεια εδώ: https://geoeurope.org/2026/09/20/to-dilimma-egkataleipsi-vs-egklobismos-s/

 

Η συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας

Η γεωπολιτική αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής διέρχεται μια από τις πιο ριζικές και απρόβλεπτες μεταβολές των τελευταίων δεκαετιών. Η πρόσφατη απόφαση της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να εγκρίνει την ιστορική 30ετή διμερή συμφωνία μη στρατιωτικής πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, σε συνδυασμό με τις εντατικές διπλωματικές διεργασίες για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, συνθέτουν ένα νέο σκηνικό. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά μια ρεαλιστική και άκρως συναλλακτική στροφή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής με βάση το δόγμα «Πρώτα η Αμερική» (America First). Ταυτόχρονα, εγκλωβίζει το Ισραήλ σε μια πρωτοφανή «διπλή μέγγενη», η οποία απειλεί ευθέως τη διαχρονική στρατηγική και στρατιωτική του υπεροχή στην περιοχή, προκαλώντας τριγμούς στις σχέσεις του με την Ουάσινγκτον. Διαβάστε τη συνέχεια εδώ: https://geoeurope.org/2026/07/25/i-symfonia-pyrinikis-synergasias-ipa/

Η επέκταση των συμφωνιών του Αβραάμ: επιπτώσεις για την Ελλάδα

Η διπλωματική πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ για τη μαζική διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ αποτελεί τη σημαντικότερη απόπειρα αναδιάταξης της γεωπολιτικής αρχιτεκτονικής στη Μέση Ανατολή. Ο Αμερικανός πρόεδρος συνέδεσε άμεσα τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με το Ιράν, με την υποχρεωτική προσχώρηση κομβικών μουσουλμανικών χωρών στο σύμφωνο εξομάλυνσης σχέσεων με το Ισραήλ. Η στρατηγική αυτή επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ενιαίο περιφερειακό μέτωπο ασφαλείας και οικονομικής συνεργασίας, θέτοντας όμως σκληρά διλήμματα σε κάποιες χώρες. Στην επίσημη ανάρτηση του, ο Τραμπ ανέφερε κατά λέξη: «Οι χώρες που συζητήθηκαν είναι η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Πακιστάν, η Τουρκία, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και το Μπαχρέιν». Διαβάστε τη συνέχεια εδώ:  https://geoeurope.org/2026/06/15/i-epektasi-ton-symfonion-tou-abraam-ep/

O επιλεκτικός αναθεωρητισμός και το δίκαιο της θάλασσας

 γράφει ο Βαγγέλης Χωραφάς

 

Τα επιλεκτικά αναθεωρητικά κράτη, όπως η Τουρκία, επιδιώκουν να αλλάξουν συγκεκριμένες πτυχές της περιφερειακής ή διεθνούς τάξης – όπως τα εδαφικά όρια, την ιδεολογική επιρροή ή τη δυναμική ισχύος – χωρίς να στοχεύουν στην αποδόμηση του παγκόσμιου συστήματος, όπως κάνουν οι επονομαζόμενοι συστημικοί αναθεωρητές (π.χ. Ρωσία, Κίνα, Βόρεια Κορέα). Λειτουργούν ρεαλιστικά εντός των υφιστάμενων πλαισίων (π.χ. ΝΑΤΟ, ΟΗΕ ή οικονομικά συστήματα), χρησιμοποιώντας τακτικές γκρίζας ζώνης – πόλεμο με αντιπροσώπους, οικονομικό καταναγκασμό, παραπληροφόρηση, κυβερνοεπιχειρήσεις, θαλάσσιες προκλήσεις ή στρατηγική ασάφεια – για να επιτύχουν στόχους αποφεύγοντας παράλληλα την ανοιχτή σύγκρουση. Διαβάστε τη συνέχεια εδώ 

Ιράν υπό πίεση, Τουρκία υπό απειλή

Καθώς οι επιχειρήσεις ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του ιρανικού καθεστώτος συνεχίζονται, αξίζει να έχουμε υπόψη ότι η χώρα που ανησυχεί περισσότερο από τις τρέχουσες εξελίξεις είναι η Τουρκία. Μια ενδεχόμενη αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν θα μπορούσε να διαταράξει την εύθραυστη περιφερειακή ισορροπία ισχύος, η οποία σήμερα επιτρέπει στην Άγκυρα να ελίσσεται ανάμεσα σε ανταγωνιστικά μπλοκ.

Για τη γειτονική μας χώρα, το σημερινό ιρανικό καθεστώς αποτελεί έναν προβλέψιμο - αν και ανταγωνιστικό - παράγοντα, με τον οποίο έχει μάθει να συνυπάρχει στη Συρία, το Ιράκ και τον Καύκασο. Μια ενδεχόμενη φιλοδυτική στροφή της Τεχεράνης θα μείωνε δραστικά τη γεωπολιτική αξία της Άγκυρας για τη Δύση (ή έναντι αυτής), περιορίζοντας σημαντικά τα περιθώρια ελιγμών και τη διαπραγματευτική της ισχύ. Παράλληλα, ακόμα και μια περιορισμένη χρονικά αποσταθεροποίηση θα μπορούσε να εντείνει τις ανησυχίες της για το κουρδικό στοιχείο στο εσωτερικό και στα σύνορά της, ενώ δεν αποκλείεται να προκαλέσει και νέες προσφυγικές ροές.

Επιπλέον, τα ενεργειακά και εμπορικά συμφέροντα της Τουρκίας θα εισέλθουν σε φάση αυξημένης αβεβαιότητας. Ό,τι και αν συμβεί τελικά στην Τεχεράνη, η Άγκυρα θα αναγκαστεί να επαναπροσδιορίσει την εξωτερική της πολιτική και να αναπροσαρμόσει τις ισορροπίες της ανάμεσα στη Δύση, τη Ρωσία και τον ευρύτερο περιφερειακό της περίγυρο.

Αυτός ο επαναπροσδιορισμός και αυτή η αναπροσαρμογή μας αφορούν άμεσα. Οφείλουμε, λοιπόν, να επιδείξουμε όχι μόνο προσοχή, αλλά και γεωπολιτική διορατικότητα και ενεργητική διπλωματία, ενισχύοντας σταθερά τον ρόλο μας ως πυλώνα σταθερότητας και αξιοπιστίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η νέα φάση του πολέμου Ισραήλ-Ιράν

γράφει ο Βαγγέλης Χωραφάς

Σε πολιτικό επίπεδο, η επίθεση των ΗΠΑ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, διαμόρφωσε νέα δεδομένα στη Μέση Ανατολή, αλλά από τη πρώτη στιγμή έκρυβε παγίδες.

Η παγίδα στην οποία θα μπορούσε να πέσει μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς η Ουάσιγκτον, ήταν απλή, αλλά ίσως ήταν αποτελεσματική. Διαβάστε τη συνέχεια εδώ: https://geoeurope.org/2025/06/25/i-nea-fasi-tou-polemou-israil-iran/

Η Μέση Ανατολή φλέγεται, η παγκόσμια ανοησία φουντώνει

 

Ένας χρόνος συμπληρώνεται σήμερα από την τρομοκρατική επιδρομή της Χαμάς και την κτηνώδη σφαγή ανυποψίαστων κι αθώων στο Ισραήλ, γεγονός που αποτέλεσε σπίθα της (εκ νέου) ανάφλεξης στην Μέση Ανατολή με απρόβλεπτες συνέπειες πλέον όχι μόνο για την περιοχή αλλά για ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Αν και προσπάθησα με κάθε τρόπο να μην πάρω θέση και να μην εμπλακώ καθ’ οιονδήποτε τρόπο δυστυχώς, αυτό είναι αδύνατο! Και μου είναι αδύνατον κυρίως εξαιτίας της παγκόσμιας ανοησίας που εκδηλώνεται με οποιονδήποτε τρόπο υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς. Εγώ, αρνούμαι να παίξω αυτό το παιχνίδι!

Για την σύγκρουση Ισραηλινών και Παλαιστινίων, μουσουλμάνων κι εβραίων, πιστεύω ακράδαντα ότι και οι δύο πλευρές είναι εξίσου ένοχες για ό,τι συμβαίνει τώρα, για ό,τι έχει συμβεί στο παρελθόν και για ό,τι θα συμβεί στο μέλλον.

Η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και όλοι οι άλλοι τριγύρω τους είναι εγκληματικές οργανώσεις και καμία σχέση δεν έχουν με τον απελευθερωτικό αγώνα και τα δίκαια των Παλαιστινίων. Από την άλλη όμως, το Κράτος του Ισραήλ συμπεριφέρεται με τον ίδιον ακριβώς τρόπο!

Άραγε, ποιος από όλους αυτούς που έχει πάρει τ’ όπλο στο χέρι γνωρίζει ή έστω θυμάται το όραμα του Γιασέρ Αραφάτ για μία ελεύθερη και ειρηνική Παλαιστίνη; Ποιος γνωρίζει ή έστω θυμάται το όραμα του Γιτζάκ Ράμπιν για ασφάλεια και ειρήνη για όλους στην περιοχή;

Ποιός υποφέρει και ποιός εκμεταλλεύεται τον πόνο του απλού καθημερινού ανθρώπου που όπου κι αν ξυπνά το πρωί, όποιο χρώμα κι αν έχει, όποια γλώσσα κι αν μιλά, εξακολουθεί να έχει τις ίδιες αγωνίες… τις ίδιες ανάγκες… τους ίδιους πόθους… τις ίδιες ελπίδες… τα ίδια όνειρα;

Ασφαλώς υπάρχει μίσος. Και το μίσος είναι επιλογή. Είναι μία εύκολη επιλογή διότι δεν δημιουργεί ευθύνες και υποχρεώσεις.

Τέλος πάντων. Ένα είναι σίγουρο: δεν θα βγάλουμε εμείς το φίδι από την τρύπα. Κάποιος όμως πρέπει να το βγάλει! Ποιός θα είναι αυτός; Ο τούρκος; Ό άγγλος, ο γάλλος ή ο αμερικάνος;

Ο έλληνας πρωθυπουργός αναμασά την καραμέλα που του έχουν δώσει εκείνοι που εξυπηρετούν τα συμφέροντά τους (και) με αυτόν τον πόλεμο. Η δε ελληνική διπλωματία, αν δεν είχε ως επικεφαλής της έναν υπερφίαλο, αλαζόνα κι άχρηστο υπερόπτη, θα μπορούσε ενδεχομένως να διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο τόσο από ιστορικής όσο κι από πρακτικής - ακόμη-ακόμη κι από αισθητικής, πλευράς.

Οι επιλογές μας δυστυχώς δεν μας ωφελούν και δεν θα μας ωφελήσουν στο μέλλον. Και στη Μέση Ανατολή και στην Ευρώπη αλλά και στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Κι ας μας καθησυχάζουν οι… “αυθεντίες”.  

Το ζήτημα δεν είναι να συντασσόμαστε με την μία ή την άλλη πλευρά! Το ζήτημα είναι να στεκόμαστε στην μέση και να φωνάζουμε «φτάνει πια»! Όσο πιο δυνατά γίνεται! Το Δίκαιο δεν είναι ούτε αόριστο ούτε à la carte. Συνεπώς, όσοι εκφράζουν την αλληλεγγύη τους προς το Ισραήλ μου είναι απεχθείς. Όσοι τυλίγονται την παλαιστινιακή καφίγια και ζητούν δικαιοσύνη μου είναι το ίδιο απεχθείς. Αυτά έγραφα περίπου έναν χρόνο πριν κι εξακολουθώ να τα πιστεύω.

Σχετικά με τις τρομοκρατικές πρακτικές των ισραηλινών...

Η τρομοκρατία των ισραηλινών έναντι κάθε μη εβραίου (και ιδιαίτερα αν είναι άραβας ή παλαιστίνιος, μουσουλμάνος ή χριστιανός) είναι γνωστή και σε πολλές περιπτώσεις παρομοιάζεται (όχι άδικα) με τις πρακτικές των ναζί έναντι των εβραίων της Ευρώπης πριν από 60 περίπου χρόνια!

Μία από τις περιπτώσεις - από τις πολλές - που βλέπουν το φως της δημοσιότητας είναι αυτή του μικρού Ezzat, ο οποίος υπέστη σωματική και ψυχική κακοποίηση, για 2,5 περίπου ώρες, στα χέρια των "δημοκρατικών" και "ακριβοδίκαιων" βασανιστών του. Το παιδί χτυπήθηκε κατ' επανάληψη με βαναυσότητα και βιάστηκε ψυχολογικά, δίχως να του αναγνωριστεί ούτε εκείνο το ελαφρυντικό (αν μπορούμε να μιλάμε για κάτι τέτοιο!!!) της παιδικής του ηλικίας.

Διαβάστε ολόκληρη την υπόθεση εδώ: 10-year-old subjected to torture by Israeli soldiers

Αν θέλουμε να είμαστε δίκαιοι, όλοι εμείς που έχουμε μία κάποια άποψη επί του θέματος ή που απλά παρακολουθούμε από μακρυά τα όποια συμβαίνοντα, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε λάθη, αστοχίες και εγκληματικές ενέργειες τόσο στη μία, όσο και στην άλλη πλευρά. Άλλωστε, μαζί συνθέτουν το πρόβλημα, το γνωστό σε όλους ως μεσανατολικό, και όχι η κάθε μια χωριστά κι από μόνη της.

Με το πέρσαμα του χρόνου... λίγο ενδιαφέρει, τελικά, η αιτία του κακού ή ποιός φέρει την ευθύνη αυτής της συνεχιζόμενης τραγωδίας-παρωδίας στην αγκαλιά της διεθνούς κοινότητας.

Πρέπει όμως, κάθε φορά που ιστορίες σαν του μικρού Ezzat βλέπουν το φως της δημοσιότητας, να αντιδρούμε και να αντιδρούμε δεικτικά και δυναμικά γιατί μόνον έτσι θα μπορέσουμε να προσφέρουμε το ελάχιστό θετικό προς την κατεύθυνση της τελικής διευθέτησης του ζητήματος...

update #1, 06/07/08:
Spain's National Court Says it Will Consider a Lawsuit Brought Against Israelis for War Crimes
'Why did they treat me like that?'
Palestinian villagers defiant as Israeli forces tighten blockade of Nil'in
Israeli settlers beat Palestinian man in West Bank

update #2, 10/07/08:
From Jerusalem to Auschwitz