Η ψηφιακή οικονομία και το ζήτημα του ελέγχου

Η ψηφιακή μετάβαση της οικονομίας παρουσιάζεται ως αναπόφευκτη πορεία εκσυγχρονισμού, ασφάλειας και διαφάνειας. Πίσω από τις επίσημες διακηρύξεις αναδύεται όμως ένα κρίσιμο ερώτημα. Πόσο ασφαλείς μπορούμε να αισθανόμαστε όταν οι καθημερινές μας συναλλαγές εξαρτώνται από ηλεκτρονικά συστήματα, τραπεζικές υποδομές και μηχανισμούς που δεν ελέγχουμε;

Τα πρόσφατα περιστατικά στην Ευρώπη δείχνουν πόσο εύθραυστη είναι μια κοινωνία που εναποθέτει τα πάντα σε ψηφιακά συστήματα. Στις αρχές Νοεμβρίου 2026, κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης σούπερ μάρκετ σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες ανάγκασαν τους λιανεμπόρους να πετάξουν μεγάλες ποσότητες τροφίμων. Την ίδια περίοδο, τρεις εγκαταστάσεις της γαλλικής υπηρεσίας αιμοδοσίας δέχθηκαν επίθεση, μέσω προμηθευτή, στα συστήματα ελέγχου των ψυκτικών θαλάμων. Οι συναγερμοί λειτούργησαν εγκαίρως και τα αποθέματα σώθηκαν. Δεν επρόκειτο για επιθέσεις σε συστήματα πληρωμών, όμως, ό,τι ελέγχεται ψηφιακά μπορεί να διακοπεί ψηφιακά, από εχθρική επίθεση, από τεχνική αστοχία ή από μια απόφαση. Το χρήμα που κινείται αποκλειστικά μέσα σε τέτοια συστήματα δεν αποτελεί εξαίρεση.

Η επίσημη ρητορική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κυβερνήσεων προβάλλει την ψηφιοποίηση των συναλλαγών ως εργαλείο εκσυγχρονισμού, καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και περιορισμού της παραοικονομίας. Το ψηφιακό ευρώ υπόσχεται ταχύτητα και ευκολία. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαβεβαιώνουν ότι δεν θα αντικαταστήσει τα μετρητά. Μια διαβεβαίωση, ωστόσο, δεν είναι εγγύηση. Εγγύηση είναι μόνο η δεσμευτική νομική κατοχύρωση.

Το πρόβλημα βρίσκεται λιγότερο στις προθέσεις και περισσότερο στις δυνατότητες. Σε ένα σύστημα όπου η πρόσβαση στο χρήμα περνά από ψηφιακές υποδομές και από αποφάσεις τραπεζών ή κρατικών αρχών, τί συμβαίνει όταν ένας λογαριασμός παγώνει ή κλείνει αιφνιδιαστικά; Ποιός προστατεύει τον πολίτη, όταν στερείται τα χρήματά του χωρίς επαρκή αιτιολόγηση και χωρίς να έχει προηγηθεί δικαστική προστασία;

Το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό. Στις 3 Νοεμβρίου το ευρωπαϊκό κίνημα DiEM25, που συνίδρυσε ο Γιάνης Βαρουφάκης, ανακοίνωσε ότι τράπεζα στο Βέλγιο έκλεισε τον λογαριασμό του στις 8 Οκτωβρίου, χωρίς προειδοποίηση και χωρίς επαρκή εξήγηση. Σύμφωνα με το ίδιο το κίνημα, η πρόσβαση σε δεκάδες χιλιάδες ευρώ διακόπηκε. Η πλευρά της τράπεζας δεν περιλαμβάνεται στις αναφορές, και τέτοια κλεισίματα συνδέονται συχνά με κανόνες πρόληψης του ξεπλύματος χρήματος. Δεν έχει αποδειχθεί ότι η απόφαση είχε πολιτικά κίνητρα. Εγείρεται όμως ένα σοβαρό θεσμικό ζήτημα. Πόσο ανεξάρτητη μπορεί να είναι η δράση ενός οργανισμού, όταν η οικονομική του λειτουργία εξαρτάται από τη μονομερή απόφαση ενός ιδιωτικού ιδρύματος;

Το ερώτημα πρέπει να τεθεί σωστά. Νομικά, η κατάθεση είναι απαίτηση του πελάτη έναντι της τράπεζας. Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι ποιανού είναι τα χρήματα, αλλά ποια όρια έχει το δικαίωμα της τράπεζας να διακόψει μονομερώς τη σχέση και με ποιες εγγυήσεις για τον πελάτη.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η περίπτωση του Καναδά το 2022. Στη διάρκεια των κινητοποιήσεων των οδηγών φορτηγών, η κυβέρνηση Τριντό επικαλέστηκε τον νόμο περί έκτακτων αναγκών και θέσπισε οικονομικά μέτρα, με βάση τα οποία οι τράπεζες κλήθηκαν να παύσουν τις συναλλαγές με πρόσωπα που συνδέονταν με τις κινητοποιήσεις. Δεσμεύτηκαν περίπου 280 λογαριασμοί, χωρίς προηγούμενη δικαστική εντολή. Το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο έκρινε το 2024 ότι τα μέτρα ήταν αδικαιολόγητα και παραβίαζαν τον Χάρτη Δικαιωμάτων. Τον Ιανουάριο του 2026 το Ομοσπονδιακό Εφετείο επικύρωσε την κρίση του. Η δικαστική διόρθωση ήρθε αργά, τέσσερα χρόνια μετά. Και δείχνει ακριβώς ότι οι εγγυήσεις πρέπει να προηγούνται της δέσμευσης και όχι να τη διαδέχονται. Ανεξάρτητα από το πώς κρίνει κανείς τις κινητοποιήσεις, το προηγούμενο παραμένει. Η πρόσβαση στο χρήμα λειτούργησε ως μέσο πίεσης.

Για τον Έλληνα αναγνώστη αυτό δεν είναι άγνωστο. Τον Ιούνιο του 2015 οι τράπεζες έκλεισαν και η ανάληψη περιορίστηκε στα 60 ευρώ την ημέρα.

Σήμερα, η Ελλάδα προωθεί ταχέως τη μετάβαση. Η νομοθεσία απαγορεύει την εξόφληση με μετρητά συναλλαγών 500 ευρώ και άνω μεταξύ επιχειρήσεων και ιδιωτών και προβλέπει για την επιχείρηση πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο του ποσού. Από 1ης Δεκεμβρίου 2025 κάθε επιχείρηση οφείλει να δέχεται πληρωμές μέσω IRIS, ως επιπλέον επιλογή δίπλα στις κάρτες και τα μετρητά. Μαζί με τη διασύνδεση των POS με τις φορολογικές αρχές, μεγαλώνει διαρκώς το μέρος της οικονομίας που καταγράφεται και διασταυρώνεται.

Ασφαλώς, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και του οικονομικού εγκλήματος είναι θεμιτός στόχος, και τα μετρητά δεν είναι αθώα σε αυτό το πεδίο. Το ερώτημα όμως είναι ποιά τα όρια του ψηφιακού ελέγχου; Δεν χρειάζεται να καταργηθούν τα μετρητά για να περιοριστεί η οικονομική ελευθερία. Αρκεί η σταδιακή μεταφορά του μεγαλύτερου μέρους των πόρων μας σε υποδομές που μπορούν να ανασταλούν με μια διοικητική ή τραπεζική απόφαση, ένα τεχνικό πρόβλημα ή μια έκτακτη παρέμβαση. Έτσι δημιουργείται μια ασύμμετρη σχέση εξουσίας, με το κράτος, τις τράπεζες και τους διαμεσολαβητές από τη μία και τον πολίτη από την άλλη.

Τα μετρητά δεν αποτελούν κατάλοιπο παρωχημένης οικονομίας. Είναι δικλείδα ασφαλείας απέναντι στη συγκέντρωση οικονομικής εξουσίας: εναλλακτικός τρόπος συναλλαγής όταν το σύστημα αποτυγχάνει και επίπεδο ιδιωτικότητας που η ηλεκτρονική συναλλαγή δεν παρέχει στον ίδιο βαθμό.

Μια δημοκρατία οφείλει να διασφαλίζει ότι κανένας πολίτης δεν θα βρεθεί σε οικονομική ομηρία εξαιτίας των πεποιθήσεών του, της δράσης του ή μιας αυθαίρετης απόφασης. Η πρόσβαση στο χρήμα, η προστασία των δεδομένων, η αιτιολόγηση των τραπεζικών αποφάσεων και η αποτελεσματική δικαστική προσφυγή δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι προϋποθέσεις μιας ελεύθερης κοινωνίας. Γι' αυτό τρία πράγματα αποτελούν ζητήματα δημοκρατίας: το δικαίωμα χρήσης μετρητών, οι αυστηρές εγγυήσεις πριν από κάθε δέσμευση λογαριασμών και η διατήρηση εναλλακτικών τρόπων πληρωμής.

Η τεχνολογία οφείλει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι να τον καθιστά εξαρτημένο από μηχανισμούς που δεν ελέγχει. Όταν η πρόσβαση στα χρήματά σου μπορεί να διακοπεί με μια τραπεζική απόφαση ή μια κρατική εντολή, το ζήτημα παύει να είναι οικονομικό. Γίνεται βαθύτατα πολιτικό και αφορά τον πυρήνα της ελευθερίας του πολίτη.

Η κρίση της λογοδοσίας και η δημοκρατία των ισχυρών

Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθύτερη κρίση κοινωνικής προστασίας, θεσμικής εποπτείας και πολιτικής λογοδοσίας. Δεν πρόκειται απλώς για μια κρίση ηθικής ή πολιτικής αξιοπιστίας. Πρόκειται για μια κρίση που αγγίζει τη λειτουργία των θεσμών, την κατανομή της οικονομικής ισχύος και, τελικά, τη σχέση του κράτους με τον πολίτη. Καθώς πλησιάζουν οι εκλογές, οι λεγόμενοι “παράγοντες της αγοράς” (αλήθεια, ποιάς αγοράς;) “παίζουν τα ρέστα τους”. Η τακτική τους συμπυκνώνεται στο “όσο το δυνατόν περισσότερα, όσο πιο γρήγορα γίνεται”. Και τα καταφέρνουν, όταν ο έλεγχος και τα όρια απουσιάζουν, ενώ η λογοδοσία παραμένει συχνά η εξαίρεση και όχι ο κανόνας.

Τα funds και οι servicers έχουν αναδειχθεί σε ισχυρούς μηχανισμούς διαχείρισης απαιτήσεων και εκποίησης περιουσιακών στοιχείων. Οι servicers διαχειρίζονται τα δάνεια για λογαριασμό των επενδυτών, ενώ τα funds αποκτούν και διαχειρίζονται χαρτοφυλάκια απαιτήσεων. Τοκογλύφοι οι περισσότεροι για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους.

Οι πολίτες συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι με δυσανάλογα απαιτητικές και γραφειοκρατικά εξαντλητικές διαδικασίες, χωρίς ισότιμη πρόσβαση σε αποτελεσματική νομική προστασία. Η εικόνα ηλικιωμένων που κινδυνεύουν να χάσουν την κατοικία μιας ολόκληρης ζωής αποτελεί ίσως την πιο σκληρή απόδειξη μιας ασυμμετρίας που, όπως και να το κάνουμε, μας προσβάλλει ως κοινωνία.

Η προσβολή αυτή γίνεται εντονότερη όταν η πολιτική ηγεσία επιδεικνύει αυστηρότητα απέναντι στους αδύναμους, ενώ είναι πιο επιεικής απέναντι σε ισχυρά οικονομικά συμφέροντα. Δεν χρειάζεται να υποθέσουμε πρόθεση σε κάθε περίπτωση· αρκεί να παραδεχτούμε ότι η ανισορροπία στην πρόσβαση σε δικαστική και διοικητική προστασία είναι υπαρκτή.

Η υπόθεση του πρώην βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας Ανδρέα Πάτση, που αποκαλύφθηκε το φθινόπωρο του 2022, παραμένει χαρακτηριστικό παράδειγμα των ζητημάτων διαφάνειας, ελέγχου και σύγκρουσης συμφερόντων που μπορεί να προκύψουν όταν πολιτική εξουσία συναντά οικονομικές δραστηριότητες. Και δεν είναι η μόνη υπόθεση που εγείρει ερωτήματα.

Αρκετοί βουλευτές-δικηγόροι, από διάφορα κόμματα, διατηρούν ή διατηρούσαν κατά το πρόσφατο παρελθόν νομικές συνεργασίες με τράπεζες ή εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Η απλή δικηγορική εκπροσώπηση δεν απαγορεύεται από τον νόμο. Όταν όμως ο νομοθέτης που ψηφίζει για τους πλειστηριασμούς, τα κόκκινα δάνεια και τα funds διατηρεί παράλληλα επαγγελματική σχέση με επωφελούμενους της νομοθεσίας, τότε δεν μιλάμε μόνο για ηθικό ζήτημα. Μιλάμε για δυνητική σύγκρουση συμφερόντων, η οποία πρέπει να δηλώνεται, να ελέγχεται και, όπου κρίνεται αναγκαίο, να αποκλείεται.

Γι’ αυτό τα ερωτήματα είναι αναπόφευκτα. Ποιοί ωφελούνται από τη διατήρηση αυτού του περιβάλλοντος; Ποιοί αποκτούν τα ακίνητα που βγαίνουν “στο σφυρί”; Υπάρχουν τεκμηριωμένες υποψίες ή ερωτήματα για απόκτηση πλειστηριασμένων και κατασχεμένων περιουσιακών στοιχείων από υπουργούς, βουλευτές, πολιτευτές ή πρόσωπα του στενού τους περιβάλλοντος, σε τιμές ή υπό συνθήκες που χρήζουν ελέγχου;

Εφόσον υπάρχουν ενδείξεις και μόνο, αυτές οφείλουν να ερευνηθούν - όχι με υπαινιγμούς, όχι με επιλεκτικές διαρροές, αλλά με πλήρη, διασταυρωμένο και δημόσιο έλεγχο. Να εξεταστούν οι εταιρικές συμμετοχές, οι πραγματικοί δικαιούχοι, οι συγγενικές και επιχειρηματικές διασυνδέσεις, καθώς και κάθε πιθανή σύγκρουση συμφερόντων. Όποιος χρησιμοποιεί δημόσια θέση για ιδιωτικό όφελος πρέπει να λογοδοτεί χωρίς προνόμια και χωρίς εκπτώσεις.

Δεν μπορεί να υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά. Για τον πολίτη, εξοντωτική γραφειοκρατία και αυστηρότητα. Για τους “αόριστους” κι “αδιευκρίνιστους” θεσμικές διευκολύνσεις, δικαιολογίες, καθυστερήσεις και υπεκφυγές.

Δείξτε μου έναν έλληνα βουλευτή ή υπουργό, νυν ή πρώην, που προσωποποίησε με θάρρος την καταπολέμηση της διαφθοράς όπως επιχειρεί να το πράξει στις ΗΠΑ ο υποψήφιος των Δημοκρατικών στο Τέξας, Τζέιμς Ταλαρίκο, απέναντι σε ισχυρά οικονομικά και κομματικά συμφέροντα. Έναν. Μόνον έναν που στάθηκε χωρίς φόβο και χωρίς πάθος απέναντι στο … “συνδικάτο”.

Οφείλουμε να τελειώνουμε με την εποχή της πολιτικής ασυλίας στην πράξη. Να τελειώνουμε την υποκρισία εκείνων που επικαλούνται τη νομιμότητα όταν πρόκειται για την περιουσία των αδύναμων, αλλά διστάζουν να ελέγξουν εξονυχιστικά τις διασυνδέσεις των ισχυρών.

Κάποτε, η απαίτηση για λογοδοσία απέναντι στην εξουσία πήρε ακραίες και αιματηρές διαστάσεις. Σήμερα, η απάντηση δεν μπορεί φυσικά να είναι η βία και η τρομοκρατία. Πρέπει όμως να είναι εξίσου αμείλικτη στο πολιτικό και το θεσμικό πεδίο. Μηδενική ανοχή στην διαφθορά, διαρκής δημόσιος έλεγχος, ανεξάρτητη δικαστική διερεύνηση, άρση κάθε αδικαιολόγητης προστασίας και πολιτική απομόνωση όσων αποδεικνύεται ότι εμπλέκονται σε σχέσεις διαφθοράς.

Η σύγκρουση, γαιτί σε σύγκρουση καταλήγουμε, πρέπει να έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο και όχι πολιτικό-κομματικό χρώμα. Υπάρχουν συγκεκριμένα πράγματα που μπορούν να γίνουν.

• Άμεση αναστολή των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας για ευάλωτους οφειλέτες, με σαφή, αντικειμενικά κριτήρια και ουσιαστική - όχι προσχηματική - προστασία των δανειοληπτών.
• Ενισχυμένο εποπτικό έλεγχο των servicers από την Τράπεζα της Ελλάδος: πρακτικές είσπραξης, αμοιβές, προμήθειες, συμβάσεις και πραγματικοί δικαιούχοι.
• Δημοσιοποίηση των νόμιμα ελέγξιμων οικονομικών και εταιρικών σχέσεων πολιτικών προσώπων με επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αγορά των κόκκινων δανείων.
• Διερεύνηση κάθε τεκμηριωμένης υπόθεσης απόκτησης εκπλειστηριασμένων ακινήτων από πολιτικούς, συγγενείς τους ή πρόσωπα του στενού πολιτικού/επιχειρηματικού τους περιβάλλοντος, με έμφαση σε ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων.
• Πολιτικές, διοικητικές και ποινικές συνέπειες όπου αποδεικνύονται παραβάσεις ή διαφθορά.
• Ριζική αναθεώρηση του πλαισίου διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, ώστε η πρώτη κατοικία να μην αποτελεί αντικείμενο ανεξέλεγκτης κερδοσκοπίας. 

Να σταματήσουμε να κρυβόμαστε πίσω από την επίκληση των συμβάσεων, των αγορών και των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων. Η πολιτική είναι πρωτίστως επιλογή κοινωνικής προστασίας και όχι μηχανισμός κερδοσκοπίας Δεν μπορεί να θεωρείται κανονικότητα το ξεσπίτωμα ηλικιωμένων. Δεν μπορεί να θεωρείται δικαιοσύνη το ξεσπίτωμα του οποιουδήποτε, όταν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις και όταν η διαδικασία δεν είναι δίκαιη. Και δεν μπορεί να θεωρείται επιχειρηματική επιτυχία η εκμετάλλευση της αδυναμίας ανθρώπων που εργάστηκαν μια ολόκληρη ζωή.

Όσοι σχεδίασαν, ψήφισαν, υπερασπίστηκαν ή εκμεταλλεύτηκαν ένα άδικο σύστημα οφείλουν να αντιμετωπίσουν τον έλεγχο και τις συνέπειες των πράξεών τους. Κανένα αξίωμα, κανένα επώνυμο, καμία συγγενική σχέση και καμία οικονομική ισχύς δεν μπορεί να αποτελεί ασπίδα απέναντι στη δικαιοσύνη.

Τα σπίτια των ανθρώπων δεν είναι λάφυρα. Η αξιοπρέπειά τους δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Ο κοινωνικός χώρος δεν μπορεί να λογίζεται πεδίο ανεξέλεγκτης κερδοσκοπίας. Και η πολιτική εξουσία δεν είναι ιδιοκτησία κανενός. Οι πλειστηριασμοί πρώτης κατοικίας για ευάλωτους οφειλέτες πρέπει να σταματήσουν υπό όρους και όσοι ευθύνονται για ελλείψεις εποπτείας και λογοδοσίας πρέπει να λογοδοτήσουν. Χωρίς εξαιρέσεις.

Κανένα πολιτικό άβατο. Κανένα τραπεζικό άβατο. Κανένα φορολογικό άβατο. Καμία οικογενειακή ή επιχειρηματική ασυλία. Ο έλεγχος πρέπει να αρχίζει από την κορυφή και να φτάνει μέχρι τον τελευταίο κρίκο κάθε μηχανισμού που αποδεδειγμένα λειτουργεί εις βάρος των πολιτών.

 

Νέα Δημοκρατία: Από τον Καραμανλή στον μητσοτακισμό

Αν θέλουμε να είμαστε πολιτικά συνεπείς, ο ιστορικός κύκλος της Νέας Δημοκρατίας έκλεισε τη στιγμή που ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης διεκδίκησε και κατέλαβε την ηγεσία της. Ποιός το λέει αυτό; Όχι εγώ. Το λέει η ίδια η ακολουθία των πραγμάτων και των γεγονότων. Το λέει, κυρίως, η πορεία που ακολούθησε έκτοτε το κόμμα και η σταδιακή μετάλλαξη της πολιτικής του φυσιογνωμίας.

Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που ακολούθησαν την πτώση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, η Νέα Δημοκρατία δεν επανήλθε ποτέ στις αρχές και τις αξίες από τις οποίες ξεκίνησε. Με τον υιό Μητσοτάκη βρέθηκε και πάλι στο ίδιο σημείο από το οποίο είχε απομακρυνθεί η παράταξη επί πατρός.

Από κει και πέρα, το πραγματικό, το αυθεντικό κομμάτι της Νέας Δημοκρατίας παρέμεινε μακράν και πέρα από αυτό το μόρφωμα που σήμερα, δυστυχώς, απολαμβάνει μια κοινωνική και εκλογική αποδοχή ικανή να το κρατά στην επιφάνεια. Μια αποδοχή, όμως, που δεν πρέπει να συγχέεται με πολιτική ταύτιση ούτε με ιστορική συνέχεια, διότι άλλο πράγμα είναι η εκλογική ισχύς και ύπαρξη ενός κόμματος και άλλο η διατήρηση της πολιτικής του ταυτότητας.

Η Νέα Δημοκρατία που οικοδομήθηκε ως έκφραση μιας συγκεκριμένης παράταξης, μιας συγκεκριμένης αντίληψης για το κράτος, την κοινωνία, την οικονομία και τον ρόλο της Ελλάδας, δεν είναι η Νέα Δημοκρατία που βλέπουμε σήμερα. Όποιος νομίζει ότι η πολιτική συνέχεια φαίνεται από το όνομα ή το έμβλημα πλανάται πλάνη οικτρά. Η πολιτική συνέχεια φαίνεται και κρίνεται από τις αρχές και τις αξίες που ακολουθούνται και από τις προτεραιότητες και τις πολιτικές που υπηρετούνται. Όταν αυτά μεταβάλλονται η ιστορική συνέχεια έχει διαρραγεί.

Θα μπορούσα να γράψω πολλά αλλά, η ουσία δεν βρίσκεται στις όποιες σκέψεις, απόψεις ή αναλύσεις του καθενός μας. Βρίσκεται μέσα στην καθημερινότητα. Και εκεί, η απόσταση ανάμεσα στην Νέα Δημοκρατία και τον μητσοτακισμό δεν είναι θεωρητική. Είναι ορατή. Μετρήσιμη!

Είναι ορατή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η έννοια του έθνους, της ιστορικής συνέχειας, της κοινωνικής συνοχής και της ίδιας της πολιτικής ευθύνης. Είναι ορατή σε μια αντίληψη που συχνά αντιμετωπίζει την εθνική ταυτότητα ως κάτι παρωχημένο, την παράδοση ως βαρίδι και την κοινωνία ως άθροισμα ατομικών συμφερόντων, χωρίς ιστορική μνήμη και χωρίς κοινό προσανατολισμό. Είναι, τέλος, μετρήσιμη στο αποτέλεσμα.

Η απόσταση και η διαφορά κάθε δημοκρατικού πολίτη από το συνονθύλευμα του μητσοτακισμού δεν είναι απλώς μια προσωπική διαφορά. Είναι μια βαθιά πολιτική απόρριψη μιας αντίληψης που, δυστυχώς, θα στοιχίσει στην πατρίδα μας - και το κόστος αυτό δεν θα περιοριστεί σε έναν εκλογικό κύκλο ούτε θα αποτυπωθεί μόνο στους αριθμούς μιας κάλπης.

Η παράταξη που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε μια συγκεκριμένη πολιτική αφετηρία και μια συγκεκριμένη αντίληψη για την πατρίδα, τη δημοκρατία, την κοινωνική συνοχή και το κοινό αγαθό. Η ίδια η ιδρυτική διακήρυξη του 1974 έθετε αυτές τις έννοιες στον πυρήνα της πολιτικής της ταυτότητας. Η σύγκριση με την Νέα Δημοκρατία του Μητσοτάκη, για όποιον θέλει πραγματικά να δει, είναι αμείλικτη.

Γι’ αυτό και στα 52 χρόνια της Νέας Δημοκρατίας δεν θα έπρεπε να μιλάμε μόνο για το πόσο άντεξε. Θα έπρεπε να μιλάμε και για το πόσο άλλαξε. Και ίσως αυτή να είναι η πιο σκληρή αλλά και η πιο ειλικρινής αποτίμηση. Η διάρκεια στον χρόνο δεν συνιστά δικαίωση. Η εκλογική επικράτηση δεν στοιχειοθετεί πολιτική συνέχεια και η διατήρηση ενός ονόματος δεν αποτελεί απόδειξη διατήρησης μιας παράταξης. Με αυτά - και με άλλα πολλά - αναρωτιέμαι τί στ’ αλήθεια εορτάζουυν οι φίλοι νεοδημοκράτες σήμερα.

 

 

Το σάπιο που επιμένει να κυβερνά

 

Μετά την κατάπτυστη περίοδο διακυβέρνησης του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη (την οποία, παρεμπιπτόντως, οι νεότεροι δεν έζησαν και δεν γνωρίζουν, ενώ οι παλαιότεροι μάλλον έχουν ξεχάσει), τις ψευδαισθήσεις της εποχής Σημίτη, τις απογοητεύσεις της εποχής Καραμανλή, τις αποτυχίες των Παπανδρέου, Σαμαρά και λοιπών εγκάθετων και διεκπεραιωτών που οδήγησαν την Ελλάδα στη χρεοκοπία – όχι μόνον οικονομική, και σήμερα, την εποχή της εξαπάτησης Μητσοτάκη, πιστεύει στ’ αλήθεια κανείς ότι αυτό που έχουμε ανάγκη είναι ένα νέο κόμμα; Εγώ δεν το πιστεύω. Εκείνο που έχουμε ανάγκη είναι ένα νέο πολιτικό σύστημα. Ένα σύστημα διακυβέρνησης που θα αποκλείει πρόσωπα και νοοτροπίες οι οποίες, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, έχουν ζημιώσει τη χώρα και τους πολίτες της. Αυτή είναι η πρώτη και βασική επισήμανση και δεν λέω (γράφω) κάτι καινούριο.

Εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες βρισκόμαστε σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Δεν διαθέτουμε τον πληθυσμό για να διασφαλίσουμε τα όρια του χώρου μας, μάς έχει αφαιρεθεί η οικονομική δυνατότητα να ζούμε αξιοπρεπώς, υπάρχουμε μέσα σε ένα κράτος εχθρικό προς εμάς, δίχως όραμα και δίχως προοπτική. Όσοι είναι βολεμένοι από το σύστημα κάθονται ήσυχα στη γωνιά τους. Όσοι υποφέρουν, σωπαίνουν από φόβο για τις ενδεχόμενες συνέπειες. Και όσοι αντιδρούν, είναι αλλού γι’ αλλού. Η χαρά του Τούρκου δηλαδή.

Κι αφού περί χαράς ο λόγος, απολαμβάνω κι εγώ από τον τηλεοπτικό μου δέκτη τους πανηγυρισμούς και τους εορτασμούς κάθε «επιτυχίας» ή τα συχνά πυκνά gala που μας υπενθυμίζουν τον «πολιτισμό» μας και τη θέση μας στη «Δύση». Όμως, στο τέλος της ημέρας, το αποτέλεσμα για τους πολλούς είναι μηδενικό.

Κάποτε - έτσι λέγεται και γράφεται, πρόσωπα και πολιτικοί σχηματισμοί λειτουργούσαν ως εγγυητές των θεσμών. Και για όσους αισθάνονται ένα ελαφρύ μειδίαμα στα χείλη, ναι, οι θεσμοί είναι αναγκαίοι για την οργάνωσή μας, τη λειτουργία μας, την ύπαρξή μας ως σύνολο. Ωστόσο, σήμερα κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί τίποτα για κανέναν. Οι ίδιοι οι θεσμοί έχουν υποκύψει στην ανικανότητα, την ιδιοτέλεια και την απαξίωση. Το δίκαιο κάπου έχει χαθεί στο νόμιμο, η νομιμοποίηση επιδιώκεται μέσα από πληρωμένες δημοσκοπήσεις ή εκδόσεις βιβλίων και η διαχείριση της εικόνας νοείται ως διαχείριση της πραγματικότητας!

Κι όσο αυτό το σάπιο οικοδόμημα παραμένει όρθιο, καμία νέα αρχή δεν μπορεί να σταθεί πάνω του. Οι τρεις εξουσίες έχουν χάσει το ηθικό τους θεμέλιο.

Το «σάπιο» δεν είναι συμβολισμός· είναι η πραγματικότητα!

Το ζητούμενο δεν είναι να αλλάξουμε διαχειριστές, αλλά θεμέλια. Ένα νέο πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να γεννηθεί μέσα από τους ίδιους μηχανισμούς που γέννησαν τη διαφθορά, τη φαυλότητα και τη μετριότητα. Χρειάζεται ένα πλαίσιο που θα στηρίζεται σε πραγματικούς θεσμούς ελέγχου, σε διαφάνεια, σε αξιολόγηση χωρίς εξαιρέσεις και σε λογοδοσία χωρίς αστερίσκους.

Δεν είναι αρκετό να αλλάξουν τα πρόσωπα· πρέπει να αλλάξει η ίδια η λογική της εξουσίας. Κάθε εξουσίας. Η πολιτική πρέπει να ξαναγίνει υπηρεσία. Ο δημόσιος βίος πρέπει να πάψει να είναι χώρος συναλλαγών και να γίνει χώρος ευθύνης. Και το κράτος πρέπει να πάψει να λειτουργεί ως φέουδο των εκάστοτε «ημετέρων» και να γίνει εργαλείο του πολίτη. Όχι δυνάστης του.

Όπως πιθανόν αντιλαμβάνεστε, αυτό το νέο δεν μπορεί να προκύψει με διατάγματα ή με συνθήματα. Ούτε με βιβλία ή συνεντεύξεις. Θα προκύψει όταν εμείς, ως κοινωνία, αποφασίσουμε να το απαιτήσουμε. Όταν επιτέλους πάψουμε να περιμένουμε σωτήρες κι από μηχανής θεούς. Όταν συνειδητοποιήσουμε ότι η ψήφος είναι πράξη συνείδησης. Όταν η αλήθεια αποκτήσει ξανά αξία μεγαλύτερη από την επικοινωνία.

Διαφορετικά, κάθε νέο κόμμα, όσο «καινοτόμο» κι αν φαίνεται, θα καταλήγει να υπηρετεί το ίδιο (διε)φθαρμένο σύστημα. Ή πώς το λέμε αλλιώς…; μια τρύπα στο νερό.

P.S.: Όταν ακούω έλληνες πολιτικούς να διατείνονται ότι δρουν με γνώμονα το καλό της πατρίδας δεν οργίζομαι. Γελάω! Είναι τόσο γελοίος αυτός ο ισχυρισμός όσο κωμική μπορεί να είναι μία επιθεώρηση του Σεφερλή στο Δελφινάριο.

Το ζήτημα της πολιτικής ευθύνης

Ή αναζήτηση της αλήθειας είναι καθήκον τόσο ατομικό όσο και συλλογικό. Νομίζω, σε αυτό συμφωνούμε όλοι. Πιθανόν, επίσης, να συμφωνούμε ότι η αλήθεια θα πρέπει να είναι ευπρόσδεκτη αδιάφορα από που, το πότε ή από ποιον προέρχεται καθώς, και ότι υπερισχύει οποιουδήποτε άλλου διακυβεύματος.

Του πολύ «επιτυχημένου» σόου του Πρωθυπουργού στο Μαρούσι εχθές, με τις εξοργιστικές πορτοσάλτιες αναφορές περί θυσίας (...) των φονευθέντων συμπολιτών μας στα Τέμπη, προηγήθηκε η δήλωση του Αντιπροέδρου της Νέας Δημοκρατίας, Άδωνι Γεωργιάδη, στον ΣΚΑΙ περί πολιτικής ευθύνης. Μιας έννοιας γενικής - όπως πολύ χαρακτηριστικά και ξεκάθαρα την περιέγραψε... αόριστης δηλαδή.

Τώρα, αν αναλογιστεί κανείς ότι η ευθύνη ως έννοια συναρτάται με εκείνη της δικαιοσύνης και ότι είναι συνυφασμένη με την ιδέα και την αντίληψη που (θέλουμε να) έχουμε περί δίκαιης κρίσης προσώπων, πραγμάτων ή γεγονότων, τότε, εύκολα μπορούμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι, για τον Αντιπρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας, τον Πρωθυπουργό, τα μέλη της κυβέρνησης και της εθνικής μας αντιπροσωπείας, για όλο μας το πολιτικό προσωπικό, η δικαιοσύνη είναι μία έννοια αφηρημένη!

Αφηρημένη έννοια. κι ως αφηρημένη έννοια μπορεί να/και νομιμοποιεί την ασυδοσία και την αυθαιρεσία της πολιτικής εξουσίας και της δημόσιας διοίκησης, ώστε δύσκολα να λογοδοτεί ή να τιμωρείται κανείς. Άρα λοιπόν, ευθύνη μπορεί να υπάρχει όχι όμως και συνέπειες. (εξαιρούμαστε εμείς οι πολίτες μια και δεν απολαμβάνουμε των ίδιων προνομίων)

Το πρόβλημα λοιπόν, στον πυρήνα του, είναι πρόβλημα νοοτροπίας κι αντίληψης. Τα δε πολιτικά κόμματα, όλα τα πολιτικά κόμματα, μαζί και οι θεσμικοί παράγοντες της Δικαιοσύνης έχουν την απόλυτη ευθύνη. Διότι αυτή η νοοτροπία κι αυτή η αντίληψη - που τους προστατεύει από τις... «κακοτοπιές», μας έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο.

Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη σπουδή για να επιβεβαιώσει κανείς τα ευρήματα οργανισμών ή ινστιτούτων - όπως το σουηδικό V-DEM, σύμφωνα με τα οποία η δημοκρατία στην Ελλάδα πάσχει. Ποιός φταίει γι’ αυτό; Οι πολίτες; Ή μήπως εκείνοι που υπονομεύουν τους θεσμούς που θεωρητικά υπηρετούν;

Ζούμε μέσα σε ένα αυταρχικό πολιτικό περιβάλλον στο οποίο, οι λέξεις και οι έννοιες έχουν χάσει την σημασία τους κι αν δεν αλλάξουμε τρόπο σκέψης γρήγορα, θα οδηγηθούμε αναπόφευκτα σε κατάρρευση. Όχι μόνον οικονομική. Κάτι τέτοιο θα ήταν το ελάχιστο. Ποιός απο εμάς στ’ αλήθεια περιμένει να χυθεί άπλετο φως; Ποιός από εμάς πραγματικά πιστεύει ότι θα αποδοθούν ευθύνες και θα υπάρξουν και συνέπειες για εκείνους που ευθύνονται, όποιοι κι αν είναι αυτοί; Κανείς! Δεν είναι ζήτημα εμπιστοσύνης ή μη στους θεσμούς και στην πολιτική λειτουργία. Είναι η επίγνωση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν τα πράγματα στην πατρίδα μας. Το έγκλημα στα Τέμπη είναι ένα θέμα. Δεν είναι το μόνο.

Μας μιλούν οι μεν για πόλεμο με το «βαθύ κράτος» και οι δε για πόλεμο με το «παρακράτος»... Όμως, το βάθυ κράτος και το παρακράτος οι ίδιοι είναι! Ο κίνδυνος δεν ελλοχεύει στα άκρα αλλά μέσα στο λεγόμενο «δημοκρατικό τόξο». Δυστυχώς, πολλοί από εμάς ακόμη κοιμούνται τον ύπνο του δικαίου. Ε, να γιατί!

Ποιός κυβερνά αυτόν τον τόπο;

 

Σε 70 περίπου ημέρες η Νέα Δημοκρατία ολοκληρώνει 48 έτη παρουσίας στα πολιτικά πράγματα της χώρας μας. Με την ίδρυσή της, βρέθηκε εξ αρχής στο επίκεντρο των πολιτικών και κοινωνικών διεργασιών, με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να παρουσιάζει και να προτείνει προς όλον τον ελληνικό λαό - χωρίς αποκλεισμούς κι εξαιρέσεις, ένα πλαίσιο αρχών κι αξιών ανάλογο του οράματος που είχε αυτός και οι συνοδοιπόροι του για μία Ελλάδα ανανεωμένη, ελεύθερη και κυρίαρχη· και για ένα πολιτικό σύστημα υγιές, διάφανο, ισχυρό· ικανό να απαντά στις όποιες προκλήσεις και προπάντων, δημιουργικό, αντιπροσωπευτικό και συναινετικό.

Διαβάζουμε στην ιδρυτική της διακήρυξη, όπως είναι δημοσιευμένη στην ιστοσελίδα του κυβερνώντος κόμματος: "Το μέγα θέμα της εποχής μας είναι η δημοκρατία. Όλοι μιλούν περί δημοκρατίας, ολίγοι όμως την καταλαβαίνουν και ολιγότεροι έχουν τη θέληση και την ικανότητα να την εφαρμόζουν. (...) αυτό το θαυμάσιο και ευαίσθητο πολίτευμα είναι δύσκολο στην εφαρμογή του. Και προϋποθέτει ειδικές συνθήκες, χωρίς τις οποίες δεν ημπορεί να ανθίσει και να καρποφορήσει."

Μετρούμε ήδη μισό αιώνα από τότε και το μέγα θέμα εξακολουθεί να είναι η ποιότητα της δημοκρατίας που έχουμε! Ακόμη προσπαθούμε να συνεννοηθούμε, ακόμη προσπαθούμε να κατανοήσουμε τα αυτονόητα! Και τούτο συμβαίνει είτε επειδή οι όποιες αξίες και οι αρχές είναι κενές περιεχομένου, είτε γιατί ο πολιτικός κόσμος της χώρας μας είναι ανίκανος ή - ακόμη χειρότερα - μη διατεθειμένος να εφαρμόσει την δημοκρατία στην πράξη.

Το όραμα της Νέας Δημοκρατίας - όπως το περιέγραψε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής - ήταν σαφές και ξεκάθαρο: "Ένα καλύτερο κι ασφαλέστερο μέλλον". Δηλαδή, ένα μέλλον με αξιοπρέπεια, με σεβασμό, με αλληλεγγύη, με δικαιοσύνη, με ευκαιρίες για όλους και προς όλους. Η ιδρυτική διακήρυξη της ΝΔ είναι ένα πολύ σημαντικό πολιτικό κείμενο και σας προτρέπω να το διαβάσετε, όσοι δεν το έχετε διαβάσει.

Η δική μου η απορία είναι, πώς να φανταζόταν άραγε ο ιδρυτής της ότι, από κόμμα αρχών κι αξιών θα γινόταν κάποτε στέγη φίλων φαρμακέμπορων, παιδόφιλων, βιαστών, εκβιαστών, καιροσκόπων, ανόητων, χουντικών, φασιστών και λοιπών... κόπων και βασάνων.

Θα μου πείτε, οι άλλες πολιτικές δυνάμεις είναι καλύτερες; Μα, δεν τίθεται καν θέμα σύγκρισης εδώ! Η πολιτική ζωή δεν είναι καλλιστεία. Ομιλούμε για την "ελίτ" (όπως αυτοδιαφημίζονται κι αυτοθαυμάζονται) του πολιτικού μας συστήματος ή μήπως όχι; Αν όμως θέλουμε να συγκρίνουμε, φοβάμαι, το αποτέλεσμα θα στενοχωρήσει πολύ τους φίλους νεοδημοκράτες. Ή έχεις ήθος, αξίες, αρχές για να πορεύεσαι και όραμα για να εμπνέεις ή βολεύεσαι και βολεύεις κι άσ’ τους άλλους να κουρεύονται - κατά το κοινώς λεγόμενο.

Υπό την ηγεσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, η μεγάλη συντηρητική παράταξη, δυστυχώς για το πολιτικό μας σύστημα, έχει απολέσει την ιδεολογική της θεμελίωση κι έχει χάσει την πολιτική της ταυτότητα.

Έχει μετατραπεί σε έναν μηχανισμό εξυπηρέτησης των συμφερόντων και των επιδιώξεων της οικογένειάς του, η οποία μάλιστα, έχει προκαλέσει πολλά δεινά σε αυτόν τον τόπο ήδη από την εμφάνισή της στα πολιτικά μας δρώμενα.

Έχει εκφυλίσει κάθε έννοια διακυβέρνησης κι έχει καταστεί κέντρο διεκπεραίωσης και διανομής προνομίων και διευκολύνσεων προς ...«ομόκεντρους κύκλους».

Είναι ένας οργανισμός… τί οργανισμός; "Διαλυτικό μύκητα" τον χαρακτηρίζει ο Νίκος Καραχάλιος (σύμβουλος δύο πρώην πρωθυπουργών της ΝΔ) δίχως συνοχή, ομοιογένεια, δικλείδες και κανόνες λειτουργίας, αποσυνδεδεμένος από την κοινωνία και τους πολίτες.

Για την τοξικότητα που αποπνέει και το αποτύπωμα που ήδη αφήνει, δεν χωρά καμία αμφιβολία. Θα έρθει η ώρα που θα βγουν στην επιφάνεια (σχεδόν) όλα, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Και τότε θα γνωρίζουμε όλοι μας το πραγματικό μέγεθος της ζημιάς.

Ωστόσο, το πρόβλημα δεν είναι μόνον ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ούτε "ο εκτσογλανισμός της πολιτικής ζωής ως το τελευταίο στάδιο του μητσοτακισμού", όπως πολύ σωστά σημειώνει ο γνωστός ποινικολόγος και συνταγματολόγος, Γιάννης Ματζουράνης.  

Η αμηχανία, η απάθεια και η σιωπή που επιδεικνύουν τα υγιή στοιχεία της κυβερνώσας παράταξης – όσα εν πάση περιπτώσει έχουν απομείνει -  συνιστά μείζον πολιτικό ζήτημα κι έχουν ίσως το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για όσα συμβαίνουν, όπως συμβαίνουν καθώς, αν και αναγνωρίζουν το πρόβλημα, δεν οδήγησαν τα πράγματα σε ρήξη φοβούμενες πως θα χρεωθούν με "προδοσία". Αν και στην προκειμένη περίπτωση, θα ήταν μάλλον "λύτρωση". Η στάση τους είναι στάση συνενοχής.

 

Το γελοίον του πράγματος…

 

Συζήτηση χθες στη Βουλή, έπειτα από αίτημα του πρωθυπουργού, με αντικείμενο την ενημέρωση του Σώματος σχετικά με τις … "κοινωνικές πολιτικές" της κυβέρνησης. Όπως ήταν αναμενόμενο, η συζήτηση δεν περιορίστηκε σε αυτές κι ήταν πολλά εκείνα στα οποία αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός. Τα περισσότερα άνευ ουσίας.

 

Θα σταθώ όμως σε ένα σημείο των λεγομένων του που, νομίζω, είναι άξιο σχολιασμού: Σύμφωνα με τον Κ. Μητσοτάκη, όταν φτάσει η ώρα των εκλογών οι πολίτες θα θυμούνται την διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ… Προφανώς. 

 

Η αλήθεια ωστόσο είναι, αγαπητέ κύριε πρωθυπουργέ, όταν έρθει η ώρα, θα θυμηθούμε πρώτα και κύρια τα δικά σας πεπραγμένα. 

 

Θα θυμηθούμε την τρομοκρατία και τον εκβιασμό των γονέων και των παππούδων μας, με σκοπό την υποχρεωτική κατανάλωση επικίνδυνων - όπως αποδεικνύεται μέρα με την ημέρα - φαρμακευτικών σκευασμάτων.

 

Θα θυμηθούμε την διάλυση του συστήματος υγείας… "πολυτέλεια" το χαρακτήριζε το alter ego σας.

 

Θα θυμηθούμε τα πρόστιμα και τους περιορισμούς μετακινήσεων των ελλήνων πολιτών την ώρα που τουρίστες και λαθρομετανάστες σουλατσάριζαν ελεύθερα από εδώ κι από εκεί.

 

Θα θυμηθούμε την καταστροφή της πραγματικής ελληνικής οικονομίας με τα βλακώδη "εξοδόχαρτα", τα αχρείαστα lockdown και την κοροϊδία του take away… 

 

Θα θυμηθούμε τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, τα bonus στους "άριστους" και τους "εκλεκτούς" καθώς, και τις ρήτρες αναπροσαρμογής. (Λεφτά υπάρχουν και θα υπάρχουν!)

 

Θα θυμηθούμε επίσης την περιβαλλοντική/τουριστική/οικονομική καταστροφή στην Εύβοια, την Πελοπόννησο και την Στερεά. 

 

Θα θυμηθούμε επιδόματα και χαρτζιλίκια...

 

Θα θυμηθούμε κι άλλα πολλά που δεν τιμούν ούτε εσάς τον ίδιο, ούτε την παράταξή σας. Αυτά τα λίγα για αρχή. Μέχρι τις εκλογές, θα έχουμε να λέμε…

Βιβλιοπαρουσίαση: "Μαθήματα Διοίκησης και Ηγεσίας από τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη"

Την Πέμπτη 30 Ιουνίου στις 20:00 η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι Εκδόσεις Γκοβόστη παρουσιάζουν το βιβλίο, του συγγραφέα Παναγιώτη Κακαλέτρη με τίτλο «Μαθήματα Διοίκησης και Ηγεσίας από τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη».

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στον ΙΑΝΟ της Αθήνας, Σταδίου 24 και θα προβάλλεται ζωντανά στο κανάλι Youtube και στη σελίδα Facebook του ΙΑΝΟΥ.  

Link εκδήλωσης: https://bit.ly/39BJlRj 

Link Βιβλίου: https://bit.ly/3N7IyVI 

Λίγα λόγια για το βιβλίο 

Η Επανάσταση του 1821 αποτελεί αδιαμφισβήτητα ένα από τα κορυφαία γεγονότα της ένδοξης Ελληνικής ιστορίας. Ανάμεσα στους χιλιάδες Έλληνες αγωνιστές, επώνυμους ή ανώνυμους, που αφιέρωσαν τη ζωή τους στον Αγώνα, ξεχωρίζει αδιαμφισβήτητα ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο «Γέρος του Μοριά».

Ο Αρχιστράτηγος της Επανάστασης έβαλε πολλάκις τη σφραγίδα του στην επιτυχία της Εθνεγερσίας με τις σπουδαίες στρατηγικές και τις κομβικές αποφάσεις του υπό τις πλέον αντίξοες συνθήκες και απέναντι σε πολύ ισχυρότερους αντιπάλους.

Η Άλωση της Τριπολιτσάς, το Έπος στα στενά των Δερβενακίων και ο πόλεμος φθοράς εναντίον του Ιμπραήμ αποτελούν ορισμένα από τα κορυφαία επιτεύγματά του. Μάλιστα τα κατορθώματά του αυτά είναι ακόμη σπουδαιότερα, αν αναλογιστούμε πως δεν ηγείτο τακτικού στρατού, αλλά άτακτων στρατιωτικών σωμάτων, αποτελούμενων από πρώην κλέφτες και αρματωλούς. 

Στο επιστημονικό πεδίο της διοίκησης επιχειρήσεων είναι σύνηθες το φαινόμενο να χρησιμοποιείται το παράδειγμα επιτυχημένων διοικητικών στελεχών ως μελέτη περίπτωσης για την εξαγωγή χρήσιμων θεωριών ή βέλτιστων πρακτικών που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν από όλους τους επιχειρηματίες και μάνατζερ. Πιστεύω ακράδαντα πως ακολουθώντας αυτή τη φιλοσοφία μπορούμε να λάβουμε σπουδαία μαθήματα από τον αυθεντικό αρχιστράτηγο της Επανάστασης, τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.

Το παρόν βιβλίο, επιχειρεί να εξετάσει συνολικά τη σταδιοδρομία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη μέσα από ένα διαφορετικό πρίσμα. Ειδικότερα, παρουσιάζει τις αποφάσεις, τις στρατηγικές, τις τακτικές και τις ενέργειες του σπουδαίου στρατηγού, επιχειρώντας να τις συσχετίσει με τις σύγχρονες θεωρίες της διοίκησης επιχειρήσεων, της ηγεσίας, της διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού, της διαχείρισης κρίσεων κα. με απώτερο σκοπό τη διαμόρφωση ενός οδικού χάρτη επιτυχίας για τον μάνατζερ, το  στέλεχος και τον επιχειρηματία του σήμερα.   

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα 

O Δρ. Παναγιώτης Κακαλέτρης είναι Διδάκτωρ Επιχειρησιακής Στρατηγικής στο τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διαθέτει πτυχίο στο Μάρκετινγκ και την Επικοινωνία από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο ΜΒΑ στη Διοίκηση Επιχειρήσεων επίσης από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Εργάζεται ως Καθηγητής στην ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση, σε ιδιωτικά Κολλέγια και ΙΕΚ. Παράλληλα, εργάζεται ως σύμβουλος επιχειρήσεων και εκπαιδευτής στελεχών. Στα ερευνητικά και διδακτικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνονται τα επιστημονικά πεδία της στρατηγικής διοίκησης (strategic management), του μάρκετινγκ, της ηγεσίας, της διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού, αλλά και της χρηματοοικονομικής διοίκησης. Αρθρογραφεί στο περιοδικό «Στρατιωτική Ιστορία» και έχει εργαστεί και ως μεταφραστής επιστημονικών συγγραμμάτων. Κατάγεται από την Καλαμάτα, Μεσσηνίας.